بایگانی شهریور ۱۴۰۴

۹۵ مطلب در شهریور ۱۴۰۴ ثبت شده است

فهرست عناوین داستان راستان شهید مطهری

۴ شهریور۰۴

باسمه مطالب

عناوین داستان راستان

فهرست مطالب کتاب «داستان راستان» اثر استاد شهید مرتضی مطهری را ارائه می‌دهم.

جلد اول:

مقدمه
رسول اکرم و دو حلقه جمعیت
مردی که کمک خواست
خواهش دعا
بستن زانوی شتر
همسفر حج
غذای دسته‌جمعی
قافله‌ای که به حج می‌رفت
مسلمان و کتابی
در رکاب خلیفه
امام باقر و مرد مسیحی
اعرابی و رسول اکرم
مرد شامی و امام حسین
مردی که اندرز خواست
مسیحی و زره علی (ع)
امام صادق و گروهی از متصوفه
علی و عاصم
مستمند و ثروتمند
بازاری و عابر
غزالی و راهزنان
ابن سینا و ابن مسکویه
نصیحت زاهد
در بزم خلیفه
نماز عید
گوش به دعای مادر
در محضر قاضی
در سرزمین منا
وزنه‌برداران
تازه مسلمان
سفره خلیفه
شکایت همسایه
درخت خرما
در خانه امّ سلمه
بازار سیاه
وامانده قافله
بند کفش
هشام و فرزدق
بزنطی
عقیل، مهمان علی
خواب وحشتناک
در ظلّه بنی‌ساعده
سلام یهود
نامه‌ای به ابوذر
مزد نامعین
بنده است یا آزاد؟
در میقات
بار نخل
عرق کار
دوستی‌ای که بریده شد
یک دشنام
شمشیر زبان
دو همکار
منع شرابخواره
پیراهن خلیفه
جوان آشفته‌حال
مهاجران حبشه

اجلد دوم (مجموعه‌ای از داستان‌ها در جلد دوم):

بخشی از عناوین مهم شامل:

پسر حاتم
امتحان هوش
جویبر و ذلفا
یک اندرز
تصمیم ناگهانی
پول با برکت
گرانی ارزاق
قرق حمام
مضیقۀ بی‌آبی
شکایت از روزگار
عتاب استاد
افطاری
شاگرد بزاز
اوضاع کواکب
ستاره‌شناس
گره‌گشایی
کدامیک عابدترند؟
اسکندر و دیوژن
شاه و حکیم
توحید مفضّل
شتر دوانی
نصرانی تشنه
مهمانان علی
جذامی‌ها
ابن سیابه
مهمان قاضی
حرف بقال‌ها
پیر و کودکان
پیام سعد
دعای مستجاب
مصونیتی که لغو شد
اولین شعار
در بارگاه رستم
فرار از بستر
برنامۀ کار
خوابی یا بیدار؟
کابینِ خون
پسرانت چه شدند؟
پند آموزگار
حق برادر مسلمان
حق مادر
محضر عالم
هشام و طاووس یمانی
بازنشستگی
حتی برده‌فروش
خیارفروش
گواهی امّ علاء
اذان نیمه‌شب
شکایت از شوهر
کارهای خونه
این فهرست برگرفته از نسخه چاپی جلد دوم
تهیه و تنظیم
دکتر علی رجالی

۰ نظر

علی رجالی

نثر مسجع چیست

۲ شهریور۰۴

باسمه تعالی

نثر مسجع چیست؟

نثر مسجع یکی از سبک‌های کهن ادبی در زبان فارسی است که ویژگی اصلی‌اش آهنگین بودن و تکرار صوتی در جمله‌ها است، بدون اینکه الزاماً به وزن و قافیه‌ی شعر پایبند باشد. به زبان ساده، نثر مسجع شبیه شعر است ولی آزادتر و معمولاً برای متن‌های ادبی، مذهبی یا حکمی به کار می‌رود.

ویژگی‌های اصلی نثر مسجع:

تقارن و هماهنگی در جمله‌ها: جمله‌ها معمولاً طول مشابه دارند یا از نظر ساختار موازی‌اند.
مثال:

«به یاد آور که پیامبران و اولیاء، نه در قصور زرین و نهرهای شیر و عسل، که در خلوت، سجده و نماز، لذت جاودان یافته‌اند.»
تکرار صداها یا واژه‌ها: تکرار حرف، صامت یا واژه، به ایجاد موسیقی در متن کمک می‌کند.
مثال:

«هر نگاه خالص، هر لبخند عاشقانه، هر خدمت بی‌ادعا، و هر اشک پر از شوق، چون نوری است که تاریکی‌ها را می‌شوید.»
آهنگ و موسیقی در خواندن: هنگام خواندن، متن روان و موسیقایی است، گاهی با توقف‌ها و تأکیدها شبیه شعر.
مناسب برای محتواهای بلند و معنوی: خطبه‌ها، مناجات‌ها، متون مذهبی و حکمی، شرح اخلاق و عرفان.

تفاوت نثر مسجع با نثر معمولی:

نثر معمولی: خبری و ساده است، مثل متن روزنامه یا نامه.
نثر مسجع: آهنگین، موسیقایی، دارای تقارن و تکرار است، و احساس و معنا را تقویت می‌کند.

مثال ساده‌ای می‌آورم تا تفاوت نثر معمولی و نثر مسجع روشن شود:

۱. نثر معمولی:

پیامبران و اولیاء در زندگی خود از نعمت‌ها و خوشی‌های دنیا استفاده نکردند. آن‌ها بیشتر وقت خود را در خلوت و نماز و یاد خدا گذراندند و به این طریق به آرامش و سعادت رسیدند.

۲. همان متن به صورت نثر مسجع:

به یاد آور که پیامبران و اولیاء، نه در قصور زرین و نهرهای شیر و عسل، که در خلوت، در سجده و در نماز، لذت جاودان یافته‌اند.
هر لحظه که دل با یاد خدا روشن گردد، هر دم که جان در حضور حق فرو رود، جلوه‌ای از رضوان الهی آشکار می‌شود.

مشاهده می‌کنید که در نثر مسجع:

جملات آهنگین و موازی هستند.
واژه‌ها و ساختارها تکرار و تقارن دارند.
متن موسیقایی و شاعرانه است، حتی اگر وزن و قافیه ندارد.
احساس و معنای عرفانی یا اخلاقی تقویت شده است.

یک نمونه کوتاه از نثر مسجع کاملاً عرفانی و مذهبی هم بسازم که شبیه خطبه یا مناجات باشد تا درک سبک عمیق‌تر شود.

اینجا یک نمونه کوتاه نثر مسجع عرفانی و مذهبی می‌آورم که شبیه خطبه یا مناجات باشد:

نمونه نثر مسجع عرفانی

ای دل، بدان که همه‌ی هستی پرده‌ای است و حقیقت درون است.
نه باغ‌ها، نه قصورها، نه نهرها و نه زر و سیم، بهشت را نشان نمی‌دهند.
هر که دلش را به یاد خدا روشن سازد، جانش نورانی گردد و هر لحظه‌اش جلوه‌ای از رضوان الهی باشد.

ای عاشق، بدان که راه وصال به معشوق، نه در طواف و دعاهای ظاهری،
که در حضور دل، در پاکی جان، و در عشق خالص است.
هر نگاه خالص، هر لبخند صادقانه، هر اشک شوق‌آلود،
و هر قدم در راه خدمت، چون نوری است که تاریکی‌ها را می‌زداید و دل را به ملکوت می‌برد.

ای جوینده، فردا و دیروز افسانه‌اند، و تنها اکنون حقیقت است.
اکنون را دریاب، اکنون را غنیمت شمار، اکنون را با یاد خدا و عشق الهی بهشتی کن.

هر نغمه‌ی تنبور و صدای سماع که با عشق حق همراه باشد،
قلب را به عرش می‌برد و جان را به نور جاودانگی روشن می‌سازد.
پس بدان که بهشت، نه در دوردست‌ها، که در دل پاک عاشق است،
و موعود، نه در فردا، که در همین اکنون است که دل در حضور دوست فانی شود.

ساختن نثر مسجع مهارت و تمرین می‌طلبد، اما با رعایت چند اصل ساده، می‌توان آن را آموخت و اجرا کرد. در ادامه گام‌به‌گام توضیح می‌دهم:

۱. انتخاب موضوع

برای نثر مسجع، موضوع معمولاً معنوی، اخلاقی، عرفانی، مذهبی یا حکمی است.
مثلاً: عشق الهی، یاد خدا، مرگ و فنا، خدمت به خلق، عدالت و اخلاق.

۲. استفاده از جملات کوتاه و موازی

جملات را به گونه‌ای بسازید که طول و ساختار آنها تقریباً شبیه هم باشد.
این موازی بودن، ریتم و آهنگ ایجاد می‌کند.

مثال:

هر لحظه که دل به یاد خدا روشن شود، هر دم که جان در حضور حق فرو رود، جلوه‌ای از رضوان آشکار می‌شود.

۳. تکرار صداها و واژه‌ها (جناس یا ردیف)

از واژه‌ها و صداهای تکراری برای ایجاد موسیقی در متن استفاده کنید.
ردیف یا ترکیب‌هایی که بار معنایی دارند، تاثیر نثر را افزایش می‌دهند.

مثال:

نه باغ‌ها، نه قصورها، نه نهرها و نه زر و سیم، بهشت را نشان نمی‌دهند.

۴. استفاده از تضاد و تقابل

تضادها متن را قوی و پرمعنا می‌کنند:

فردا و دیروز افسانه‌اند، و تنها اکنون حقیقت است.

۵. استفاده از آرایه‌های ادبی

تشبیه، استعاره، کنایه، ایهام و تکرار معنایی باعث زیبایی متن می‌شود.
مثال: «هر اشک شوق‌آلود، چون نوری است که تاریکی‌ها را می‌زداید.»

۶. ریتم و موسیقی

متن را بلند بخوانید و موسیقی آن را بسنجید.
جمله‌ها نباید خیلی کوتاه یا خیلی بلند باشند؛ بهتر است آهنگین باشند و تنوع موسیقیایی داشته باشند.

۷. پایان‌بندی قوی

معمولاً نثر مسجع با جمع‌بندی یا پیام اخلاقی/عرفانی تمام می‌شود.
پیام باید روشن و آهنگین باشد، و تکرار بخشی از مضمون متن کمک می‌کند.

مثال پیام:

بهشت، نه در دوردست‌ها، که در دل پاک عاشق است؛ و موعود، نه در فردا، که در همین اکنون است که دل در حضور دوست فانی شود.

تهیه و تنظیم

دکتر علی رجالی

۰ نظر

علی رجالی

نثر مسجع بهشت موعود

۲ شهریور۰۴

باسمه تعالی

نثر مسجع بهشت موعود

منظومه «بهشت موعود» به سبک نثر مسجع و موزون، آمیخته با لحن ادیبانه‌ی کهن:

بهشتِ موعود، وعده‌ی فردا نیست، جلوه‌ی امروز است؛ نه در باغ‌های پرگل، که در دل‌های پرشور است.
نه در صفای حور، که در نگاهِ یار است؛ نه در نهر و کوثر، که در لبخند و باده‌ی حاضر است.
هرچه فردا در پرده‌ی پندار است، امروز در آغوشِ دیدار است.
فردا اگر افسانه شود، امروز حقیقت است؛ فردا اگر غایب گردد، امروز شاهد است.

پس شادی در نفسِ بی‌تکلف است، و رستگاری در دمِ بی‌وقفه.
هر نفسی که با عشق آمیخته شود، بهشت است؛ هر جرعه‌ای که با یاد دوست نوشیده شود، کوثر است.
عاشق را نه فردا حجت است و نه فردوس غایت؛
غایت او، دمِ حاضر است و حجت او، حضور یار است.

پس بدان و بشنو:
بهشت آن‌جاست که عشق باشد، و موعود آن دم است که اکنون باشد.

اگر بهشت را به نهرهای شیر و عسل آراسته‌اند،
عاشق را یک جرعه‌ی دیدار بس است.
اگر فردوس را به فرش‌های زر و دیبا مزین کرده‌اند،
مجنون را خاکِ کوی لیلی تخت پادشاهی است.

آنجا که دل به لبخند یار آرام گیرد،
هر خار، گل است و هر گور، طور است.
آنجا که چشم به نگاه دوست روشن شود،
شب چون روز است و ظلمت چون نور است.

زاهدان به طواف کعبه دل خوش کنند،
اما عارفان به نگاهی از یار، بهشتی جاویدان یافته‌اند.
صوفیان سماع را محراب کرده‌اند،
و عاشقان، بوسه‌ی یار را عین نماز دانسته‌اند.

بهشتِ موعود، وعده‌ی کاتبان نیست،
سرودِ دلِ تپنده است.
نه در کتاب‌ها، که در لحظه‌هاست؛
نه در فردا، که در همین امروز است.

پس بشنو ای رهرو:
عمر چون سایه می‌گذرد و دم چون برق می‌پرد؛
فریب وعده‌ی فردا مخور، که فردا افسانه است.
دمِ حاضر را دریاب، که دم، گوهر است؛
عشق بورز، که عشق، بهشت موعود است.

ای رهرو حقیقت، بدان که بهشت موعود، وعده‌ای است در کتاب و نشانه‌ای است در کلام، لیک رمز آن در دل عارف نهفته است.
بهشتِ ظاهر، باغی است با نهرها و حوران و قصور؛
اما بهشتِ باطن، نوری است که در جان عاشق می‌تابد، و حضوری است که در دلِ بیدار جا می‌گیرد.

عارف را بهشت نه در سبزه و گل است،
که در یاد حق است.
نه در خنده‌ی حور است،
که در اشکِ سحر است.
نه در قصور زرّین است،
که در سجده‌ی دل است.

اگر بهشت را «وَعْدُ الْمُتَّقین» گفته‌اند،
عاشق آن را در یک لحظه‌ی ذکر یافته است.
اگر کوثر را «نهرِ جاری» خوانده‌اند،
صوفی آن را در اشک نیم‌شب نوشیده است.
اگر طوبی را شجره‌ی بی‌پایان دانسته‌اند،
دل‌بسته‌ی دوست، آن را در شاخه‌ای از مهر و محبت دیده است.

ای جوینده، بهشت بیرون از تو نیست،
در درونِ توست؛
در قلبی است که به نور ایمان روشن شود،
در روحی است که با عشقِ حق جان گیرد.
فردوس، خانه‌ی دل است اگر آباد گردد،
و جهنم، دل است اگر به غفلت بسوزد.

بهشت موعود، بر عاشقان مکشوف است:
آنجا که دم را غنیمت شمارند و لحظه را پاس دارند.
هر نفسی که با یاد خدا برآید، بهشت است؛
هر اشکی که از شوق دیدار جاری شود، کوثر است؛
هر تبسمی که بر لبِ دلدار نشیند، رضوان است.

پس ای رهرو، اگر بهشت می‌خواهی،
نه در فردای غایب بجوی،
که در اکنونِ حاضر بیاب.
نه در وعده‌ی کاغذی،
که در ذکر و عشق و حضور.

بدان و یقین کن:
بهشت آن‌گاه است که دل در یاد خدا آرام گیرد،
و موعود آن دم است که جان در عشق دوست فانی شود.

ای دل، بدان که راه وصال به جز از طریق پاکی و طهارت نمی‌گذرد.
چون دل آلوده باشد، نور الهی در آن راه نمی‌یابد،
و اگر جان به محبت خدا روشن شود، هر لحظه، بهشت جاری گردد.

به یاد آور که پیامبران و اولیاء، نه در قصور زرین بلکه در خلوت و نماز، لذت جاودان یافته‌اند.
نهج‌البلاغه و قرآن، آیات بهشتی را برای آن خوانندگان که دیده و دل باز دارند، آشکار می‌سازد،
و عاشق را، هر دم که با یاد حق جان گیرد، صد هزار بهشت نصیب می‌شود.

ای جوینده، بدان که عشق حقیقی، عبور از نفس اماره است.
آنکه دل را به هوا و هوس سپرد، هرگز طعم بهشت را نچشد؛
و آنکه دل را در تسلیم حق فانی ساخت، هر لحظه در شادمانی و نور است.

هر قدم که در راه دوست برمی‌داری، هر نفس که با یاد خدا برآورده شود،
چون نهر کوثر روان می‌گردد و دل را از تاریکی‌ها می‌شوید.
هر دم که دل عاشق به یاد حق بشتابد، همچون بوی خوش گلی است که همه باغ‌ها را خوشبو می‌کند.

بدان که «فردا» و «گذشته» افسانه است،
و تنها «اکنون» حقیقت جاویدان است.
این دم را دریاب و هر لحظه را با ذکر و محبت، بهشت کن.
در نماز، در دعا، در خدمت خلق، و در عشق به یار، این حقیقت روشن می‌شود.

ای دل، هر نغمه‌ی تنبور و هر صدای سماع،
اگر با عشق الهی همراه باشد، قلب را به عرش می‌برد.
هر قطره‌ی اشکِ سحر، هر لبخندِ خالصانه، و هر خدمت بی‌ادعا،
خود جلوه‌ای از رضوان الهی است و پیش‌نمایی بهشت جاویدان.

پس ای عاشق، از وعده‌های دنیوی غافل مشو، اما بدان که حقیقی‌ترین وعده، در یاد خدا و محبت اولیاء است.
هرچه در زمین می‌بینی، پرده‌ای بیش نیست؛ و هرچه در دل عاشق رخ دهد، حقیقتی است که بهشت و رضوان در آن مستقر است.

بهشت، نه در کوه و دشت، که در جانِ پاک عاشق است؛
و موعود، نه در فردا، که در همین اکنون است که دل در یاد دوست فانی شود.

ای دل، بدان که حقیقت زندگی در عبودیت است، نه در هوس و شهوت.
هر لحظه که جان به یاد خدا بشتابد، دل چون آیینه‌ی صاف، نور حق را بازتاب می‌دهد.
هر دم که عاشق در بندگی خالص شود، بهشتی که هزاران وعده و نعمت دارد، در همان دم آشکار می‌شود.

ای جوینده‌ی حقیقت، بدان که دنیا خانه‌ی گذراست و همه‌ی آرزوها و نعمت‌های آن، آینه‌ای بیش نیست.
آنچه دل را آرام کند و جان را زنده نگاه دارد، محبت خدا و یاد یاران صالح است.
هر قطره‌ی اشکِ عاشق، هر نفسِ پر از عشق الهی، هر خدمت بی‌ادعا، در حقیقت قرب و وصال است.

ای دل، بدان که عاشقان واقعی، بهشت را نه در قصور زرین و نهرهای شیر و عسل می‌یابند،
که در دلِ پاک، در حضور عاشقانه، و در انس با معشوق حقیقی کشف می‌کنند.
پیامبران، اولیاء، و عارفان، هر یک در همین راه گام نهاده‌اند،
و خوشی حقیقی را در دیدار حق و آرامش جان یافته‌اند.

پس ای عاشق، فردا و دیروز افسانه‌اند، و تنها اکنون حقیقت است.
اکنون را دریاب، اکنون را پاس بدار، اکنون را با یاد خدا و عشق و خدمت به خلق بهشت کن.
هر لحظه که با یاد حق و عشق دوست پر شود،
چون نوری است که تاریکی‌ها را می‌گشاید و دل را به بلندای ملکوت می‌برد.

ای دل، هر لبخند صادقانه، هر قدم در راه دوست، هر نگاه پر مهر،
هر کلام خیر، و هر نغمه‌ی تنبور که با یاد حق همراه باشد،
خود جلوه‌ای از رضوان الهی است و پیش‌نمایی بهشت موعود.

پس ای عاشق، بدان که مسیر رهایی و خوشی جاودان، نه در اندوخته‌ها و نعمت‌های دنیوی،
که در پاکی دل، عشق به حق، خدمت به خلق، و حضور در لحظه‌ی اکنون است.
اینک می‌فهمی که بهشت موعود، نه در افسانه‌ها، که در همین دم و لحظه‌ی حضور دل در راه حق است،
و هر نفسی که با یاد دوست و عشق الهی برآید، خود بهشت است، و هر عشق خالص، راهی به سوی موعود.

پس بدان و یقین کن:
بهشت، نه در دوردست‌ها، که در جان پاک عاشق است؛
و موعود، نه در فردا، که در همین اکنون است که دل در حضور دوست فانی شود و جان در نور حق آرام گیرد.

ای دل، بدان که هر چه در جهان می‌بینی، سایه‌ای بیش نیست و هر نعمتی که ظاهر می‌نماید، پرده‌ای است از حقیقت جاوید.
اگر دیده و دل بیدار باشد، این پرده‌ها کنار می‌رود و حقیقت آشکار می‌شود: حقیقتی که بهشت در آن، نه در باغ و قصور، که در حضور دل و نور جان است.

ای عاشق، بدان که مسیر رسیدن به موعود، عبور از نفس اماره و غلبه بر هوس‌هاست.
هر که دلش را از هوا و هوس رها کند، جانش به نور حق روشن می‌شود و هر لحظه‌اش، جلوه‌ای از رضوان و کوثر است.
هر نگاه خالص، هر لبخند عاشقانه، هر خدمت بی‌ادعا، و هر اشکِ پر از شوق، چون نوری است که تاریکی‌ها را می‌شوید و دل را به بلندای ملکوت می‌برد.

ای جوینده‌ی حقیقت، بدان که فردا و دیروز افسانه‌اند، و تنها اکنون حقیقتی است که می‌توان در آن به وصال رسید.
اکنون را دریاب، اکنون را غنیمت شمار، اکنون را با یاد خدا، عشق به دوست، و خدمت به خلق بهشتی کن.
هر لحظه که دل با یاد حق پر شود، هر دم که جان عاشق در محبت الهی فرو رود،
بهشتی که هزاران وعده و نعمت دارد، در همان دم آشکار می‌شود.

به یاد آور که پیامبران و اولیاء، نه در قصور زرین و نهرهای شیر و عسل،
که در خلوت، سجده، و نماز، لذت جاودان یافته‌اند.
آنها دریافته‌اند که بهشت، نه مکانی در بیرون، که نور و حیات درون دل عاشق است.
عشق حقیقی، نه در طواف و دعاهای ظاهری، بلکه در حضور دل، یاد حق، و محبت خالصانه‌ی اولیاء است.

ای دل، بدان که بهشت در این نیست که وعده‌ها را انباشته باشی،
بلکه در این است که دل را در مسیر حق و عشق خالص فانی سازی.
هر نفسی که با یاد دوست برآید، هر قطره‌ی اشکی که از شوق حق جاری شود،
خود جلوه‌ای از رضوان الهی و پیش‌نمایی بهشت موعود است.

هر نغمه‌ی تنبور و صدای سماع، اگر با عشق الهی همراه باشد،
قلب را به عرش می‌برد و نور جاودانگی را در جان می‌تاباند.
هر لبخند خالص، هر نگاه پر مهر، هر خدمت عاشقانه،
و هر ذکر بی‌ریا، جلوه‌ای از حضور خداوند در عالم است و راهی به سوی وصال.

پس ای عاشق، بدان که مسیر رهایی و خوشی جاودان، نه در اندوخته‌های دنیوی و نعمت‌های فانی،
بلکه در پاکی دل، عشق به حق، خدمت به خلق، و حضور در لحظه‌ی اکنون است.
بهشت موعود، نه در افسانه‌ها و قصور، که در دل پاک عاشق است،
و هر عشق خالص، راهی به سوی موعود و رضوان الهی است.

ای دل، بدان که حقیقت جهان و همه‌ی اسرار هستی در یک نکته نهفته است:
دل را با یاد دوست روشن کن، جان را با عشق الهی بساز، و هر لحظه را غنیمت شمار.
همین اکنون، همین دم، حقیقتی است که هیچ فردایی نمی‌تواند آن را جایگزین کند.
اگر دل عاشق در همین دم، حضور حق را دریابد، همان دم، بهشت و موعود به او نمایان می‌شود.

ای دل، بدان که جهان، آئینه‌ای است از نور حق و هر آنچه در آن می‌بینی، پرده‌ای بیش نیست.
نه باغ‌ها، نه قصورها، نه نهرها و نه زر و سیم، حقیقت جاوید را نمی‌نمایانند.
اگر دل پاک و دیده بیدار باشد، پرده‌ها کنار می‌روند و حقیقت آشکار می‌شود:
حقیقتی که بهشت در آن، نه در مکان، که در دل عاشق و در حضور جان است.

ای عاشق، بدان که راه وصال به موعود، عبور از نفس اماره و غلبه بر هوس‌هاست.
هر که دل خود را از هوا و هوس رها سازد، جانش به نور حق روشن می‌شود و هر لحظه‌اش، جلوه‌ای از رضوان و کوثر است.
هر نگاه خالص، هر لبخند عاشقانه، هر خدمت بی‌ادعا، و هر اشکِ پر از شوق، چون نوری است که تاریکی‌ها را می‌شوید و دل را به بلندای ملکوت می‌برد.

ای جوینده‌ی حقیقت، بدان که فردا و دیروز، افسانه‌اند و تنها اکنون، حقیقتی است که می‌توان در آن به وصال رسید.
اکنون را دریاب، اکنون را غنیمت شمار، اکنون را با یاد خدا، عشق به دوست، و خدمت به خلق بهشتی کن.
هر لحظه که دل با یاد حق پر شود، هر دم که جان عاشق در محبت الهی فرو رود،
بهشتی که هزاران وعده و نعمت دارد، در همان دم آشکار می‌شود.

پیامبران و اولیاء، نه در قصور زرین و نهرهای شیر و عسل،
که در خلوت، سجده، و نماز، لذت جاودان یافته‌اند.
آن‌ها دریافته‌اند که بهشت، نه مکانی بیرون از دل، که نور و حیات درون عاشق است.
عشق حقیقی، نه در طواف و دعاهای ظاهری، بلکه در حضور دل، یاد حق، و محبت خالصانه‌ی اولیاء است.

ای عاشق، بدان که مسیر رهایی و خوشی جاودان، نه در اندوخته‌های دنیوی و نعمت‌های فانی،
بلکه در پاکی دل، عشق به حق، خدمت به خلق، و حضور در لحظه‌ی اکنون است.
بهشت موعود، نه در افسانه‌ها و قصور، که در دل پاک عاشق است،
و هر عشق خالص، راهی به سوی موعود و رضوان الهی است.

ای جوینده، هر که دلش در یاد خدا و عشق یار پاک شود،
هر لحظه‌اش، همچون نهر کوثر و درخت طوبی، روح و جان را زنده می‌سازد.
ای دل، بدان که هیچ کمالی برتر از عشق الهی و هیچ سعادت حقیقی بالاتر از حضور در یاد او نیست.
این است راز بهشت موعود: حضور عاشق در لحظه‌ی اکنون، با جان روشن از نور حق، و دل سرشار از محبت الهی.

ای دل، اگر در این جهان همه چیز را از دست دهی، ولی یاد خدا و عشق یار را حفظ کنی،
همچنان بهشتی و موعود در همان دم با توست.
این است پیام جاودان و راز نهایی:
بهشت، نه در دوردست‌ها، که در جان پاک عاشق است؛
و موعود، نه در فردا، که در همین اکنون است که دل در حضور دوست فانی شود و جان در نور حق آرام گیرد.

تهیه و تنظیم

دکتر علی رجالی

۰ نظر

علی رجالی

قصیده بهشت موعود(در دست اقدام)

۲ شهریور۰۴

باسمه تعالی

قصیده بهشت موعود

در حال ویرایش

مقدمه

«بهشت موعود» منظومه‌ای است در قالب قصیده با ردیف «خوش است» و قافیه‌هایی هم‌وزن «حور». در این اثر، شاعر با بهره‌گیری از سنت‌های عرفانی و می‌خواریِ ادبیات فارسی، نگاهی نو به بهشت و لذت‌های زمینی و آسمانی دارد.
منظومه، میان وعده‌های فردای دور و حقیقت دمِ حاضر، در نوسان است؛ و همواره این پیام را تکرار می‌کند که:
دمِ غنیمت است و لحظه‌ی اکنون، بهشتی‌ترین جایگاه عاشق است.

این شعر با بیش از سیصد بیت، همچون سفرنامه‌ای است از کوچه‌های عشق، بزم ساقی، ذکر یار، خلوت دلدار، و تأمل در فنا و بقا. هر بخش با مضامین ویژه‌ای آراسته شده و در عین تکرار ردیف «خوش است»، تنوعی از تصاویر و معانی را به مخاطب می‌بخشد.

فهرست منظومه‌ی «بهشت موعود»

۱. دیباچه – وصف بهشت، وعده‌های فردا، و برتری لحظه‌ی اکنون.
۲. باده و ساقی – جایگاه شراب، مستی، و شادی دم.
۳. یار و دیدار – ارزش یک نگاه، لبخند و بوسه‌ی یار.
۴. کوی و خاک – عظمت کوی دوست، خاک قدمگاه، و سجده‌ی عاشق.
۵. نغمه و سماع – نقش موسیقی، تنبور، نی و نغمه‌های روحانی.
۶. مرگ و فنا – اندیشه‌ی مرگ، لحظه‌ی آخر، و جاودانگی یاد یار.
۷. کتاب و حکمت – بی‌اعتباری علم بی‌عشق و برتری یک نکته‌ی عاشقانه.
۸. شور و نور – جلوه‌های وصال، نور چهره‌ی یار، و شادی‌های لحظه‌ای.
۹. تکرار جاویدان – تاکید بر «دمِ غنیمت» و ارزش نفس کشیدن در حضور دوست.
۱۰. خاتمه – جمع‌بندی مضامین، بیان پیام جاودانه‌ی شعر، و نامیدن عشق به عنوان بهشت موعود.

ای دوست، نسیم وصل در این دور خوش است
در صحبت یار، نغمه‌ی منصور خوش است

هرچند بهشت با هزاران باغ است
یک جرعه ز جام دوست، از انگور خوش است

عشق است که می‌دهد به جانان پرواز
بی‌عشق، جهان تیره و بی‌نور خوش است؟

گر وعده‌ی فردا همه پندار و خیال
این لحظه به کام دل، به صد دستور خوش است

با یار اگر گذشت شبی تا سحرش
از خنده‌ی او صبح پر از شور خوش است

چون بگذرد این عمر چو برق از نظر
یک لحظه وصال یار به صد دور خوش است

هرچند طواف کعبه دارد فضلی
یک سیر به خاک کوی او، از طور خوش است

آنجا که نگار بر لبش خنده کند
صد باده‌ی پنهان در لب مستور خوش است

فردا که مرا به خاک گور افکنند
یاد لب یارم به دل رنجور خوش است

در محفل دلدار اگر مست شوی
از نغمه‌ی دل، سوز دل زنگور خوش است

ای ساقی جان، دمی قدح پر بگردان
کاین لحظه‌ی کوتاه، به صد افسون خوش است

ای دوست، نسیم وصل در این دور خوش است
در صحبت یار، نغمه‌ی منصور خوش است

هرچند بهشت با هزاران باغ است
یک جرعه ز جام دوست، از انگور خوش است

عشق است که می‌دهد به جانان پرواز
بی‌عشق، جهان تیره و بی‌نور خوش است