شرحی بر رباعی قاف حقیقت

باسمه تعالی
یک رباعی(۶۲)

قاف حقیقت
دل در طلب قاف حقیقت پر زد
از وادی عشق تا محبت پر زد
چون مرغ رها ز دام هستی بگذشت
در ساحت قدس با طریقت پر زد
 

شرح :
  "دل در طلب قاف حقیقت پر زد"
این مصرع، آغاز حرکت دل را به سمت حقیقت نشان می‌دهد. "قاف حقیقت" اشاره به مقصدی عرفانی دارد که در آن، سالک از مرزهای مادی عبور می‌کند. در بسیاری از متون عرفانی، کوه قاف نماد نهایت سلوک و وصال به حقیقت مطلق است.

   "از وادی عشق تا محبت پر زد"
در اینجا، حرکت از "عشق" به "محبت" بیان شده است. در عرفان، عشق نیروی اولیه‌ای است که سالک را به حرکت وا‌می‌دارد، اما محبت حالتی والاتر است که سالک در آن به آرامش و نزدیکی به معشوق حقیقی (خداوند) می‌رسد.

"چون مرغ رها ز دام هستی بگذشت"

در این مصرع، تشبیه انسان به مرغی که از دام رهایی یافته، نشان‌دهنده‌ی رهایی از وابستگی‌های دنیوی و آزادی روح از قیدهای مادی است. "دام هستی" اشاره به محدودیت‌های دنیایی و خواسته‌های نفسانی دارد که عارف باید از آن عبور کند.
  "در ساحت قدس با طریقت پر زد"

در این مصرع نقطه اوج عرفان و وصال به حقیقت را نشان می‌دهد. "ساحت قدس" نماد عرصه‌ی پاکی و حضور الهی است، و "طریقت" همان راه و روش سلوک عرفانی است که در نهایت سالک را به مقام قرب الهی می‌رساند.
     بطور خلاصه:
این رباعی،  سیر و سلوک عرفانی را در چهار مرحله به تصویر می‌کشد:
۱.طلب حقیقت (آغاز سفر)
۲.عشق و محبت (مراحل میانی سلوک)
۳.رهایی از دنیا (عبور از موانع)
۴.وصال و حقیقت نهایی (رسیدن به مقام قرب الهی)

تهیه و تنظیم
دکتر علی رجالی( دانشگاه اصفهان )
۱۴۰۴/۱۱/۲
alirejali.blog.ir
RejaliMathematicsChannel@