شرحی بر رباعی عقل قدسی

باسمه تعالی
یک رباعی(۴۵)

عقل قدسی
عقلی که زحق نشانه دارد، قدسی ست
در سینه‌ی خود خزانه دارد، قدسی ست
چون آینه ی عرش خدا می تابد
نوری که ز عشق خانه دارد، قدسی ست
سراینده
دکتر علی رجالی

شرح:
عقلی که ز حق نشانه دارد، قدسی‌ست

"حق" در اینجا به ذات باری‌تعالی اشاره دارد. عقل قدسی، عقلی است که نشانه‌های الهی را درک می‌کند و از حقایق مجرد و الهی بهره‌مند است. این عقل، برخلاف عقل استدلالیِ صرف، به معرفت شهودی و الهام الهی متصل است.

در سینه‌ی خود خزانه دارد، قدسی‌ست

عقل قدسی درون خود گنجینه‌ای از علم و حکمت دارد، اما نه از نوع علوم عادی، بلکه حکمت لدنی و معرفت باطنی که برخاسته از الهام و اشراق است.
در آموزه‌های عرفانی، قلب انسان محل تجلی انوار الهی است. برخی از اولیا و عارفان به جای تحصیل دانش از راه ظاهری، از درون خود و از الهام الهی، معرفت کسب می‌کنند.

چون آینه‌ی عرش خدا می‌تابد

عقل قدسی همانند آینه‌ای است که نور حقیقت الهی را دریافت و منعکس می‌کند. عرش الهی، مرتبه‌ای از تجلی خداوند است و این عقل، درخشش و تابندگی از آن عالم دارد. در عرفان، قلب عارف به آینه تشبیه می‌شود که حقایق را بدون تحریف منعکس می‌کند.

نوری که ز عشق خانه دارد، قدسی‌ست

نور عقل قدسی از عشق الهی نشأت می‌گیرد. این عقل صرفاً یک نیروی منطقی نیست، بلکه در بستر عشق به خداوند رشد می‌کند. این مصرع نشان می‌دهد که عقل قدسی از جنس نور است، اما نوری که سرچشمه‌ی آن، عشق الهی است.

تهیه و تنظیم
دکتر علی رجالی( دانشگاه اصفهان)
۱۴۰۴/۱۰/۲۶

alirejali.blog.ir
RejaliMathematicsChannel@