شرحی بر رباعی چشم دل

باسمه تعالی
یک رباعی(۳۷)

چشم‌ دل
از چشم دلم دیده‌ی حق باز شود
پوشیده ز اغیار، سر افراز شود
هرجا نظر افکندم و دیدم، گفتم:
او هست و جهان، غرق اعجاز شود

سراینده
دکتر علی رجالی

شرح: 
"از چشم دلم دیده‌ی حق باز شود"

در این مصرع، شاعر به مفهوم چشم دل یا چشم باطن اشاره دارد که در عرفان اسلامی به عنوان وسیله‌ای برای مشاهده‌ی حقیقت الهی شناخته می‌شود. این چشم، برخلاف چشم ظاهری، حقیقت را همان‌گونه که هست درک می‌کند. "باز شدن دیده‌ی حق" کنایه از رسیدن به بصیرت عرفانی و کنار رفتن حجاب‌های ظاهری است. وقتی چشم دل گشوده شود، فرد می‌تواند حقایق پنهان عالم را مشاهده کند.

"پوشیده ز اغیار، سر افراز شود"

عبارت "پوشیده ز اغیار" به این نکته اشاره دارد که این حقیقت برای نامحرمان و غافلان پنهان است. اغیار در عرفان به نفس، هوای نفسانی، و دلبستگی‌های مادی تعبیر می‌شود. اما برای کسی که چشم دلش گشوده شده، این حقیقت آشکار می‌گردد و او را به مرتبه‌ی سرافرازی و کمال معنوی می‌رساند.

"هرجا نظر افکندم و دیدم، گفتم:"

در این مصرع، شاعر به وحدت وجود اشاره دارد. هر جا که نظر می‌کند، جلوه‌ای از حقیقت الهی را مشاهده می‌کند. این دیدگاه عرفانی که با جمله‌ی معروف "کل یوم هو فی شأن" (هر لحظه خداوند در کاری است) هماهنگ است، نشان می‌دهد که سراسر هستی، نشانی از وجود حق دارد.

"او هست و جهان، غرق اعجاز شود"

در این مصرع، شاعر به این حقیقت اشاره می‌کند که تمام عالم، در اعجاز الهی غرق است. جهان نه تنها مخلوق خداوند است، بلکه در هر لحظه، ظهور و تجلی او را نشان می‌دهد. "غرق اعجاز شدن" به این معناست که هر پدیده‌ای در جهان، نشانی از معجزه‌ی آفرینش است. این مصرع یادآور آیه‌ی قرآن است:
"سَنُرِیهِمْ آیَاتِنَا فِی الْآفَاقِ وَفِی أَنفُسِهِمْ حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ" (فصلت: ۵۳)
"به‌زودی نشانه‌های خود را در افق‌ها و در وجودشان به آنان نشان خواهیم داد تا برایشان روشن شود که او حق است."


alirejali.blog.ir
۱۴۰۳/۱۱/۲۱
RejaliMathematicsChannel@