مقایسه عناصر اربعه

باسمه‌تعالی

مقایسه عناصر  ارعه

تمثیل اربعه با عناصر: مرکب، امیال، مهار و پرواز را می‌توان چنین شرح داد:

انسان موجودی چهار بُعدی است و هر بُعد نقش ویژه‌ای در زندگی و رشد او دارد. این چهار بُعد را می‌توان با یک سفر و مرکب تمثیل کرد:

۱. بدن = مرکب
بدن وسیلهٔ حرکت و انجام تجربه‌های دنیوی است. همان‌طور که مرکب وسیلهٔ جابه‌جایی انسان در مسیر سفر است، بدن نیز وسیلهٔ حرکت و اجرای اراده انسان در جهان مادی است. بدون مرکب، سفر ممکن نیست؛ بدون بدن، روح نمی‌تواند در عالم ماده فعالیت کند.

۲. نفس = امیال
نفس نیروی تمایلات، خواسته‌ها و انگیزه‌های انسان است. همانند اسب یا نیروی حرکت مرکب، اگر رام نشود و مهار نگردد، ممکن است انسان را به مسیرهای نادرست یا خطرناک بکشد. نفس، قدرت حرکت و انرژی انسان است، اما بدون کنترل، سفر را به آشوب می‌کشاند.

۳. عقل = مهار
عقل همان افسار یا هدایت‌کنندهٔ مرکب و نفس است. عقل مسیر حرکت را مشخص می‌کند و امیال را تحت کنترل درمی‌آورد. عقل مرز بین خواسته‌ها و هدف عالی انسان است و تضمین می‌کند که سفر به سوی کمال و پرواز روحانی باشد.

۴. روح = پرواز
روح قوهٔ تعالی و رهایی انسان است. همانند پرنده‌ای که آمادهٔ اوج گرفتن است، روح هدف نهایی انسان را نشان می‌دهد: رهایی، پرواز و رسیدن به کمال. بدون توجه به روح، سفر انسان محدود به حرکت جسمانی و امیال می‌شود و از مقصد حقیقی خود بازمی‌ماند.

جمع‌بندی تمثیلی:

• مرکب = بدن، وسیلهٔ حرکت و تجربه
• امیال = نفس، نیروی حرکت و خواسته‌ها
• مهار = عقل، هدایت و کنترل مسیر
• پرواز = روح، هدف نهایی و تعالی

این تمثیل نشان می‌دهد که برای رسیدن به رشد واقعی و پرواز روحانی، چهار عنصر باید با هماهنگی عمل کنند: بدن وسیله است، نفس انرژی است، عقل کنترل است و روح مقصد است.

تهیه و تنظیم

دکتر علی رجالی