باسمه تعالی
اصول موضوعه اسلام
«اسلام» را در قالب یک دستگاه منطقی – صوری، شبیه به نظامهای ریاضی یا فلسفی، به صورت زیر پیشنهاد می دهیم. بهگونهای که هر گزاره از اصول موضوعه بهصورت طبیعی نتیجه شود.
الف) اصول موضوعه
این اصول، پایههای غیرقابل اثباتیاند که مؤمن میپذیرد و از آنها نتایج استخراج میشود.
اصل وجود خدا (A1):
خداوند هستیِ مطلق، واجبالوجود و مبدأ همهی موجودات است.
اصل توحید (A2):
خدا یگانه است؛ در ذات، صفات و افعال شریک ندارد.
اصل علم و قدرت الهی (A3):
خداوند به همهی موجودات علم دارد و بر هر چیز قادر است.
اصل حکمت الهی (A4):
تمام افعال الهی بر اساس حکمت، نظم و هدف نهایی انجام میشود.
اصل نبوت (A5):
خداوند برای هدایت انسان، پیامبران را با وحی فرستاده است.
اصل خاتمیت (A6):
محمد بن عبدالله (ص) آخرین پیامبر و قرآن آخرین کتاب آسمانی است.
اصل معاد (A7):
زندگی انسان محدود به دنیا نیست؛ پس از مرگ، بعث، حساب و جزا وجود دارد.
اصل اختیار انسان (A8):
انسان در محدودهی تکلیف دارای اختیار است و مسئول اعمال خویش است.
اصل عدل (A9):
نظام الهی بر عدالت تکوینی و تشریعی استوار است.
اصل محبت و ولایت (A10):
کمال نهایی انسان در پیروی و محبت نسبت به اولیای الهی است.
( ب) قواعد استنتاج
بر اساس منطق عقلی، از اصول فوق میتوان نتایج زیر را استنتاج کرد:
از (A1, A2, A3, A4) جهان دارای نظم و هدف است (نفی تصادف و عبث).
از (A1, A5, A6) قرآن مرجع نهایی معرفت دینی و اخلاقی است.
از (A7, A8, A9) رفتار انسان دارای ارزش اخلاقی و مسئولیت است.
از (A2, A9, A10) توحید عملی و عدالت اجتماعی لازم است.
از (A5, A6, A10) ولایت ادامهی مسیر نبوت است (تداوم هدایت).
(ج) استنتاج های دیگر
نظام اخلاقی:
هر عمل نیک بر محور تقوا، عدالت و محبت تنظیم میشود.
نظام اجتماعی:
جامعهی مطلوب، جامعهای توحیدی است که عدالت، آزادی و کرامت انسان در آن حفظ میشود.
نظام معرفتی:
عقل، وحی و تجربهی درونی، سه منبع شناختاند که باید هماهنگ عمل کنند.
نظام عرفانی:
سیر انسان از نفس اماره تا نفس مطمئنه، بر اساس محبت و قرب الهی است.
نظام عبادی:
نماز، روزه، حج و زکات، تجلی رابطهی انسان با خدا و جامعهاند.
( د) قاعدهی وحدت نهایی
از (A1 تا A10) نتیجه میشود که:
«همهی مراتب هستی، معرفت و عمل، در محور توحید گرد میآیند.»
تهیه و تنظیم
دکتر علی رجالی (دانشگاه اصفهان )
۱۴۰۴/۸/۱۶
- ۰۴/۰۸/۱۷